“نقد ادلّه نوین مادیت نفس” در جلسه گروه علمی فلسفه غرب+خلاصه بحث

سیزدهمین جلسه گروه علمی فلسفه غرب با موضوع “نقد ادلّه نوین مادیت نفس” با ارائه حجت الاسلام سید اباذر نبویان شنبه ۹ اسفند ۹۹ ساعت ۱۹ در مجمع عالی حکمت اسلامی (حضوری و مجازی) برگزار شد.

خلاصه مباحث مطرح شده به شرح زیر است:

فلاسفه غرب ادله ای را برای اثبات مادی بودن روح انسانی مطرح می کنند که خالی از اشکال نیست

۱-  تیغ اوکام: بر این اساس تا وقتی بتوان از پدیده‌ای تفسیر مادی کرد نباید آنرا مجرد دانست از این رو وقتی می توان نفس را همان فعل و انفعالات مغز دانست نیازی نیست که نفس و روح انسانی را  مجرد بدانیم

در پاسخ می گوییم که نمیتوان صفات نفس مثل قدرت را تفسیر مادی کنیم ثانیا همراهی صفات نفسانی با فعالیت‌های مغز به معنای یکی بودن و عینیت آنها نیست چنانکه فعالیت اجزای مختلف تلویزیون با تصویر تلویزیونی به معنای یکی بودن فعالیت اجزا و تصویر تلویزیون نیست

۲- نفس در بدن تاثیر دارد تاثیر و تاثر همواره در مادیات محقق است پس نفس امری مادی است پاسخ آن که دلیلی نداریم که علیت تنها در مادیات محقق باشد و مجردات موثر در مادیات نباشند

۳- این که در هنگام علم حضوری به نفس امتداد و مادی بودن را نمی یابیم بدین معنا نیست که نفس امری مادی نیست زیرا در گذشته نیز گرما را همان جنبش مولکولی نمی‌ یافتند اما امروزه می دانیم که گرما همان جنبش مولکولی است.

پاسخ آنکه قیاس حالات نفس به گرما صحیح نیست زیرا انسان به نفس علم حضوری دارد و تصویری از مغز و فعالیت های آن نیز دارد و به علم حضوری می یابد که نفس دارای امتداد نیست

۴- وجود ذهن در انسانها امری یقینی است اگر ذهن امری مجرد و درونی بود یقین بدان معنا نداشت بنابراین ذهن همان رفتار انسان هاست پاسخ آنکه ما به وجود ذهن در دیگران با توجه به آثار پیچیده و دقیق که از آنها صادر می شود یقین داریم

۵- اگر صفات نفسانی را علت برای رفتارهای بیرونی بدانیم باید معتقد شویم صفات نفسانی ویژگی های رفتارهای بیرونی مثل خوردن و دویدن را داشته باشد در حالی که میدانیم اراده هایی که موجب خوردن و دویدن است خودشان این صفات را ندارند و اگر واقعاً علت بودند باید خودشان نیز این صفات را داشته باشند

پاسخ آنکه لازم نیست که علت صفات معلول را داشته باشد مثلاً خدا صفات معلول خود مثل امکان را داشته باشند بلکه علت باید کمالات معلول خود را داشته باشد.

با توجه مهمترین ادله ای که فلاسفه غرب برای مادیت نفس بیان می کنند و انتقاداتی که بر این ادله وارد است نتیجه میگیریم که محال است که نفس امری مادی باشد و ادله تجرد نفس از اتقان کافی برخوردار است.