ششمین جلسه گروه علمی فلسفه غرب برگزار شد+خلاصه بحث

ششمین جلسه گروه علمی فلسفه غرب با موضوع “نقش ارسطو در فلسفه اسلامی:ارسطو گرایی یا ارسطو زدگی با ارائه “حجت الاسلام والمسلمین یارعلی فیروز جائی” با حضور اعضاء محترم گروه شنبه ۲۸ دی ۹۸ ساعت ۱۹ در مجمع عالی حکمت اسلامی برگزار شد.

خلاصه مباحث مطرح شده بدین شرح می باشد:

فلسفه اسلامی و ارسطو:ارسطوگرایی، ارسطوزدگی یا …؟

فلسفه اسلامی بر شالوده های فلسفی فیلسوفان یونان بویژه ارسطو بنا شده است و شاهد آن وجود مباحث مشترکی مانند:وجود و ماهیت،مقولات عشر(جوهر و اعراض)، واحد و کثیر، قوه وفعل، تقدم و تاخر، علل اربعه، الهیات بالمعنی الاخص در هر دو فلسفه است .آنچه که سبب تمایز فلسفه اسلامی از فلسفه یونان  است انبوهی از مباحث است که با الهام از معارف اسلامی شکل گرفته است برخی از این مباحث کاملا بیسابقه است و برای اولین بار در فلسفه اسلامی مطرح شده اند مانند:واجب و ممکن و احکام هستی شناختی آنها،حدوث و قدم، وحی و نبوت و معجزه، حیات پس از مرگ ومعاد و عالم مثال. برخی از مباحث ذیل موضوعاتی مطرح شدند که از قبل وجود داشتند، مانند:بسیاری از مباحث خداشناسی،علت و معلول، مباحثی درباره مثل افلاطونی، اصالت وجود، تشکیک وجود و حرکت جوهری. وجود چنین نوآوری هایی در فلسفه اسلامی نشانه آن است که این فلسفه صرفا شرح ، تکرار و حاشیه بر فلسفه ارسطو یا دیگران نیست و هویت مستقلی دارد. با این حال در فلسفه اسلامی نمونه هایی مشاهده میشود که در آنها فیلسوفان مسلمان بدون تکیه بر مبانی محکم فلسفی تحت تاثیر آراء ارسطو قرار گرفته احساس میشود دچار ارسطوزدگی شده اند.مثلا آنها با تبعیت از ارسطو حکم به طبیعی بودن بردگی بعضی از انسانها داده اند وبرخی از حکمای اسلامی مانند ارسطو زن را انسان ناقص و همرتبه حیوان دانسته اند با اینکه نه مبنای محکمی برای این دیدگاه ها ارائه کردند ونه این آراء با سایر آراء آنها چندان سازگار است.آنها در تشبیه عقل فعال به خورشید نیز از ارسطو تبعیت کردند در حالی که عقل فعال ارسطویی امری درون انسان است برخلاف عقل فعال در فلسفه اسلامی که یکی از جواهر مفارق و خارج از وجود انسان است.اصرار فیلسوفان مسلمان بر الحاق الهیات بالمعنی الاخص به فلسفه اولی و عدم تفکیک آندو نیز تحت تاثیر ارسطو و مشی او در این زمینه است با آنکه هیچ استدلال منطقی و محکمی بر این ادغام وجود ندارد.

وجود چنین مواردی از تبعیت فیلسوفان مسلمان از ارسطو ارسطوزدگی آنها بنحو موجبه جزئیه را نشان میدهد.